فلسفه تفاوت زن و مرد در قيمت ديه و ارث

علت تفاوت زنان و مردان در دیه چیست؟

دیه، نمایان گر بها و ارزش انسان نیست، چون ارزش انسان بسیار بالا است و قابل مبادله مالى نبوده و با معیارهای مالی نمیتوان سنجید.

دیه مربوط به جبران خسارت جانى با توجه به بعد اقتصادى آن است. توضیح این که انسان ها ابعادى دارند، از جمله:

1- بُعد انسانى و الهى: همه (چه زن و چه مرد) از روح ملکوتى الهی بهره مندند و از این جهت بین زن و مرد هیچ تفاوتى نیست. زن به همان درجه و مرتبه از کمال انسانی می تواند دست یابد که مردان میتوانند دست یابند . هیچ یک از قوانین و احکام اسلامی در این جهت بین زن و مرد تفاوتی قرار نداده است.

2- بعد علمى و دانش طلبى: خداوند در هر دو ابزار شناخت قرار داده است و هر دو مى توانند به معارف عالى دست پیدا کنند. در این بعد نیز بین زن و مرد تفاوتى نیست.

3- بعد جسمانى و مادى: در این بعد بین زن و مرد تفاوت هست. این تفاوت باعث مى شود که هر یک از دو جنس (مذکر و مونث) به مقتضاى شرایط وجودى خویش مسئوولیت هایى را پذیرا باشند. اسلام با توجه به همین امر مسئوولیت هاى اقتصادى خانواده را بر دوش مرد خانواده قرار داده و بر آنها تکلیف نموده است نه بر زنان و زنان نیز هیچ گاه نمیگویند که چرا این مسئولیت بر ما تکلیف نشده است.

مرد از توانمندى جسمى و روحى ویژه اى برخوردار است، بر خلاف زن که جنبه عاطفه و احساس او غلبه دارد. بر این اساس وظائف سخت ترى بر عهده مردان گذاشته شده است، از قبیل کار و تلاش براى تأمین غذا و پوشاک و مسکن و سائر لوازم زندگىِ و ایجاد امنیت و نگهدارى خانه و خانواه و دفاع از آنان در برابر تهاجم بیگانگان و حفظ و نگهدارى جامعه و اداره اجتماع و حفظ و ایجاد امنیت اجتماعى، که همه وظائف سختى است که بر اساس توانایى هاى مرد بر دوش او سنگینى مى کند. زن نیز بر اساس توانایى وجودى خود وظايف متناسب دارد.

واقعیت این است که مردان در اقتصاد خانواده (با توجه به مسئولیتهای تعیین شده در اسلام بر آنها) بیشتر نقش دارند، از این رو با فوت آنان ضربه اقتصادى بیشترى به خانواده وارد مى گردد.

بنابر این زن و مرد از جهت توان جسمى متفاوتند که این فرق موجب تفاوت در نقش آن دو در امور اقتصادى مى شودو بر طبق آن مسئولیت هائی بر عهده آنها گذاشته و تکلیف میشوند؛ پس تفاوت ها بر اساس تناسب است، نه نقص و کمال.

نتیجه:

همان گونه که قرار دادن مسؤولیت هاى اقتصادى همانند نفقه، مهریه و دیه عاقله که در اسلام بر دوش مردان قرار داده شده است، طبعاً از دست رفتن مرد خانواده، ضربه اقتصادى به افراد خانواده (زن و فرزندان) وارد مى شود.

شریعت اسلام براى جبران این ضربه و کاهش آن، مسئله دو برابر بودن دیه مردان را مطرح کرده است.

اگر با دقت در این حکم شرعى نگاه کنیم، متوجه مى شویم که در این جا، اسلام مراعات حال زنان خانواده را نموده است؛ زیرا دو برابر بودن دیه مرد به این معنا است که مبلغ دو برابرى نصیب دیگر افراد خانواده (زن و فرزندان) شود.

نصف بودن دیه زن به این معنا خواهد بود که در صورت قصاص باید نصف دیه پرداخت شود تا زن و فرزندان مرد (که مورد قصاص قرار خواهد گرفت) از این درآمد بتوانند زندگى کنند؛ بنابراین از هر طرف نگاه کنیم، در این مسئله مراعات حال زن و فرزندان خانواده شده است، و اصولاً در برخی موارد مرد و زنى که دیه آن ها طرح مى شود، وجود ندارند تا از آن بهره مند شوند؛ بنابراین مسئله دیه در قانون اسلامى، هماهنگ با شرایط مردان و زنان و مسئولیت هاى آن ها در خانواده تنظیم شده و کاملاً حکیمانه است.

منبع : وبلاگ حقوقدانان جزايي

ولي در كل به نظر من اين ها همه توجيه هستند و ديه و حق شهادت و ارث زن و مرد بايد يكي باشه همانطور كه در كشورهاي مختلف اروپايي و آسيايي اينطور هست ! اعلاميه حقوق بشر هم ميگه همه اعم از زن و مرد بايد از هر نظر داراي حقوق يكسان باشند و اين مساله بايد مورد بازنگري قانوني عمل بشه در قانون ايران ! استاد متون فقه ما دكتر جعفرزاده يك حرف خوبي راجع به اين موضوع زده است : اينكه بعضي ها به قران استناد ميكنن و ميگن اينكه زن در ديه و ارث با مرد يكسان نيست در قران نوشته شده و وما نبايد كاري با اين موضوع داشته باشيم چون تكليف در قران مشخص شده ولي بايد به اين موضوع هم توجه كرد كه قراني كه سرشار از معناگرايي و فلسفه هست اگر در زمان 1400 سال پيش كه زن حتي همين حق را هم نداشت مي آمد و ميگفت كه زن بايد با مرد داراي حقوق يكسان باشد شايد كمتر كسي به اسلام روي مي آورد و هيچ يك از آن مردان شهوت پرست و خودخواه عرب حاضر نميشد كه با همسرش داراي حقوق يكسان شود و بخاطر همين كم كم شروع به آگاه نمودن كرده و يك حق در مقابل دو حق به زن داده كه مورد اعتراض زياد قرار نگيرد ! ولي اكنون كه مردان ما از اين موضوع اگاهي دارن ميتوانيم با تعديل كردن اين موضوع در برخي موارد زن را هم داراي حقوق يكسان با مرد بدانيم چون بشر همواره به قوانين بروزتري نياز دارد كه بايد هماهنگ با نيازهاي زمان خويش باشد كمااينكه تا الان هم در مجلس محترم شوراي اسلامي ايران گام هايي براي اين موضوع در برخي زمينه هاي اجتماعي برداشته شد و در شرف تصويب كردن قوانيني هستند كه به حقوق زن لطمه اي وارد نشود چون دين اسلام كاملترين دين موجود هست و نبايد بگذاريم كه خارجي ها اين موضوع را مدام بهانه كنند و عليه اسلام تبليغ سياسي بكنند

به هرحال تصميم گيري نهايي با شماست و ميتوانيد نظرات خودتان را در بخش نظرات اين پست ثبت كنيد

مرکز رشد مجازی حقوق و وقف...